Blog

Mỗi kỳ nhận lương hay quyết toán thuế, rất nhiều người lao động và cả nhân sự kế toán vẫn thường xuyên nhầm lẫn giữa hai khái niệm: thu nhập chịu thuế và thu nhập tính thuế tncn. Sự nhầm lẫn này có thể dẫn đến việc tự tính sai số tiền thuế phải nộp, gây thiệt thòi về tài chính hoặc dẫn đến sai sót trong hồ sơ kê khai.

Dựa trên những quy định mới nhất của Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025, bài viết dưới đây sẽ bóc tách và phân biệt rõ ràng hai khái niệm cốt lõi này, giúp bạn nắm vững cách thức tính thuế một cách chuẩn xác nhất.

Thu nhập chịu thuế TNCN là gì?

Thu nhập chịu thuế (Taxable Income) là tổng mức thu nhập mà cá nhân nhận được từ các tổ chức, cá nhân chi trả thu nhập (như tiền lương, tiền công, tiền thưởng, phụ cấp…) sau khi đã trừ đi các khoản thu nhập được miễn thuế theo quy định của pháp luật.

Nói một cách đơn giản, đây là bước đệm đầu tiên để cơ quan thuế xác định xem bạn có khoản thu nhập nào lọt vào tầm ngắm phải đóng thuế hay không, trước khi xét đến hoàn cảnh cá nhân của bạn.

Công thức xác định:

Thu nhập chịu thuế = Tổng thu nhập thực nhận – Các khoản thu nhập được miễn thuế (ví dụ: tiền ăn trưa, phụ cấp trang phục, tiền làm thêm giờ vào ban đêm/ngày lễ cao hơn ngày thường…)

Thu nhập tính thuế TNCN là gì?

Thu nhập tính thuế (Assessable Income) là con số cuối cùng được dùng làm căn cứ trực tiếp để nhân với thuế suất (theo biểu thuế lũy tiến từng phần), từ đó ra được số tiền thuế TNCN mà bạn thực tế phải nộp cho ngân sách Nhà nước.

Thu nhập tính thuế ra đời sau khi cơ quan Nhà nước đã xem xét đến gánh nặng tài chính của người nộp thuế thông qua việc trừ đi các khoản giảm trừ hợp lệ.

Công thức xác định:

Thu nhập tính thuế = Thu nhập chịu thuế – Các khoản giảm trừ (Giảm trừ gia cảnh bản thân, người phụ thuộc, các khoản đóng bảo hiểm bắt buộc, quỹ hưu trí tự nguyện, đóng góp từ thiện, nhân đạo…)

Bảng so sánh chi tiết thu nhập chịu thuế và thu nhập tính thuế tncn

Để dễ dàng hình dung sự khác biệt giữa thu nhập chịu thuế và thu nhập tính thuế tncn, bạn có thể theo dõi bảng so sánh các tiêu chí dưới đây:

Tiêu chí	Thu nhập chịu thuế	Thu nhập tính thuế TNCN
Bản chất	Là tổng thu nhập thuộc diện phải chịu thuế sau khi đã loại bỏ các khoản miễn thuế.	Là căn cứ cuối cùng, trực tiếp quyết định số tiền thuế TNCN bạn phải nộp.
Thứ tự tính toán	Tính trước (Bước 1)	Tính sau (Bước 2)
Độ lớn	Luôn lớn hơn hoặc bằng thu nhập tính thuế.	Luôn nhỏ hơn hoặc bằng thu nhập chịu thuế.
Yếu tố ảnh hưởng	Bị ảnh hưởng bởi tổng mức lương, thưởng và các khoản phụ cấp miễn thuế của công ty.	Bị ảnh hưởng mạnh bởi hoàn cảnh cá nhân (số lượng người phụ thuộc, mức đóng bảo hiểm…).

Ví dụ minh họa thực tế theo Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025

Để hiểu rõ cách áp dụng hai khái niệm này trong thực tế, hãy xem xét ví dụ sau:

Trường hợp: Anh A có tổng thu nhập từ tiền lương trong tháng là 25.000.000 VNĐ. Trong đó:

• Tiền ăn trưa (được miễn thuế): 730.000 VNĐ.
• Tiền đóng bảo hiểm bắt buộc (BHXH, BHYT, BHTN): 2.000.000 VNĐ.
• Anh A đăng ký giảm trừ cho 1 người phụ thuộc (con nhỏ). Mức giảm trừ bản thân là 11.000.000 VNĐ/tháng và người phụ thuộc là 4.400.000 VNĐ/tháng (giả định mức giảm trừ gia cảnh không thay đổi trong năm 2025).

Cách tính toán phân biệt:

Bước 1: Xác định Thu nhập chịu thuế

• Thu nhập chịu thuế = Tổng thu nhập (25.000.000) – Khoản miễn thuế (730.000 ăn trưa) = 24.270.000 VNĐ

Bước 2: Xác định Thu nhập tính thuế TNCN

• Các khoản giảm trừ của anh A = Giảm trừ bản thân (11.000.000) + Người phụ thuộc (4.400.000) + Bảo hiểm (2.000.000) = 17.400.000 VNĐ.
• Thu nhập tính thuế = Thu nhập chịu thuế (24.270.000) – Các khoản giảm trừ (17.400.000) = 6.870.000 VNĐ.

Kết quả: Số tiền 6.870.000 VNĐ (Thu nhập tính thuế) mới chính là cơ sở để áp dụng vào biểu thuế lũy tiến từng phần và tính ra số tiền thuế anh A phải nộp trong tháng đó. Thu nhập chịu thuế (24.270.000 VNĐ) chỉ là con số trung gian.

Việc phân biệt rõ ràng thu nhập chịu thuế và thu nhập tính thuế tncn là yếu tố bắt buộc để bạn có thể làm chủ tài chính cá nhân và tối ưu hóa các khoản thuế phải nộp theo đúng khuôn khổ của Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025.

Đối với người lao động, hãy luôn kiểm tra kỹ các khoản giảm trừ gia cảnh và bảo hiểm của mình. Đối với bộ phận nhân sự và kế toán, việc nắm vững công thức này sẽ giúp doanh nghiệp kê khai minh bạch, chính xác và tránh được mọi rủi ro pháp lý với cơ quan thuế.

Mời bạn xem thêm:

• Hạch toán thuế TNCN: Cách xử lý số thuế nộp thừa, nộp thiếu
• Kinh doanh online có phải nộp thuế không theo quy định?

Mỗi kỳ quyết toán thuế đến gần, việc xác định đúng các khoản thu nhập luôn là mối quan tâm hàng đầu của người lao động và cá nhân kinh doanh. Đặc biệt, với những điều chỉnh và cập nhật từ Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025, việc nắm rõ quy định về thu nhập chịu thuế không chỉ giúp bạn tuân thủ đúng pháp luật mà còn bảo vệ quyền lợi tài chính, tránh nộp thừa hoặc nộp thiếu thuế.

Bài viết dưới đây sẽ cung cấp cho bạn cái nhìn toàn diện và dễ hiểu nhất về khái niệm này, cũng như cách xác định các khoản thu nhập phải chịu thuế trong năm 2026.

Thu nhập chịu thuế là gì?

Theo quy định hiện hành và Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025, thu nhập chịu thuế (Taxable Income) là tổng các khoản thu nhập hợp pháp mà cá nhân nhận được từ tổ chức, cá nhân chi trả thu nhập thuộc diện phải chịu thuế, sau khi đã trừ đi các khoản thu nhập được miễn thuế.

Để dễ hình dung, quá trình tính thuế diễn ra theo các bước sau, trong đó thu nhập chịu thuế là cơ sở nền tảng:

Bước 1: Xác định Tổng thu nhập.

Bước 2: Thu nhập chịu thuế = Tổng thu nhập – Các khoản thu nhập được miễn thuế.

Bước 3: Thu nhập tính thuế = Thu nhập chịu thuế – Các khoản giảm trừ (bản thân, người phụ thuộc, bảo hiểm, từ thiện…).

Bước 4: Thuế TNCN phải nộp = Thu nhập tính thuế × Thuế suất.

Các khoản thu nhập chịu thuế theo Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025

Dựa trên Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025, các khoản thu nhập thuộc diện chịu thuế của cá nhân được phân chia thành 10 nhóm chính:

Thu nhập từ tiền lương, tiền công

Đây là khoản phổ biến nhất đối với người lao động, bao gồm:

• Tiền lương, tiền công và các khoản có tính chất tiền lương, tiền công.
• Các khoản phụ cấp, trợ cấp (trừ các khoản phụ cấp được pháp luật quy định miễn trừ như phụ cấp độc hại, trợ cấp thôi việc…).
• Tiền thù lao nhận được dưới mọi hình thức (như tiền nhuận bút, tiền tham gia các đề tài nghiên cứu…).
• Tiền thưởng bằng tiền hoặc không bằng tiền.

Thu nhập từ kinh doanh

Bao gồm thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ theo quy định của pháp luật và thu nhập từ hoạt động hành nghề độc lập (như bác sĩ, luật sư, kế toán…) có giấy phép hoặc chứng chỉ hành nghề.

(Lưu ý: Theo những cập nhật mới nhất từ định hướng năm 2025, mức doanh thu không phải nộp thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh được điều chỉnh tăng lên, giúp giảm bớt gánh nặng cho các hộ kinh doanh nhỏ lẻ).

Thu nhập từ đầu tư vốn và chuyển nhượng vốn

• Đầu tư vốn: Tiền lãi cho vay, lợi tức cổ phần, và các hình thức đầu tư vốn khác (trừ lãi tiền gửi ngân hàng, lãi từ hợp đồng bảo hiểm nhân thọ).
• Chuyển nhượng vốn: Thu nhập từ việc chuyển nhượng phần vốn góp trong các tổ chức kinh tế hoặc chuyển nhượng chứng khoán. Trường hợp không xác định được giá mua và chi phí, thuế thường được tính theo tỷ lệ phần trăm trên giá bán.

Thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản

Bao gồm chuyển nhượng quyền sử dụng đất, nhà ở, kết cấu hạ tầng, quyền thuê đất hoặc thuê mặt nước.

Các khoản thu nhập chịu thuế khác

Theo Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025, cá nhân cũng phải chịu thuế đối với:

• Trúng thưởng: Xổ số, khuyến mại, đặt cược, các cuộc thi (phần giá trị giải thưởng vượt 20 triệu đồng/lần).
• Bản quyền & Nhượng quyền thương mại: Phần thu nhập vượt 20 triệu đồng theo từng hợp đồng.
• Nhận thừa kế, quà tặng: Tài sản như bất động sản, chứng khoán, vốn góp… có giá trị vượt 20 triệu đồng/lần.

Những khoản nào không bao gồm trong thu nhập chịu thuế 2025?

Để tối ưu hóa số thuế phải nộp, người lao động và doanh nghiệp cần lưu ý tách bạch các khoản thu nhập được miễn thuế hoặc không tính vào thu nhập chịu thuế, tiêu biểu như:

1. Tiền ăn ca, ăn trưa: Không tính vào thu nhập chịu thuế nếu chi theo mức quy định (phần vượt mức quy định mới bị tính thuế).
2. Tiền phụ cấp trang phục: Nếu nhận bằng tiền mặt, phần chi không vượt quá 5.000.000 VNĐ/người/năm sẽ không bị tính thuế (nếu nhận bằng hiện vật thì miễn thuế toàn bộ).
3. Tiền công tác phí, khoán chi điện thoại: Theo quy chế tài chính hoặc quy chế nội bộ của doanh nghiệp.
4. Tiền lương làm thêm giờ ban đêm, ngày lễ: Phần tiền lương được trả cao hơn so với làm việc ban ngày hoặc làm việc trong giờ hành chính.

Hiểu đúng và tính đủ “thu nhập chịu thuế” theo Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 là bước đầu tiên và quan trọng nhất để thực hiện nghĩa vụ thuế một cách minh bạch, chính xác. Bạn hãy luôn chủ động kiểm tra bảng lương, các khoản phụ cấp và các thông báo từ cơ quan thuế để đảm bảo không bỏ sót bất kỳ quyền lợi hợp pháp nào của mình trong các kỳ quyết toán thuế sắp tới.

Nếu bạn thấy bài viết hữu ích, đừng quên chia sẻ để bạn bè và đồng nghiệp cùng cập nhật những kiến thức pháp luật thuế mới nhất năm 2026 cùng Pháp chế ICA nhé!

Mời bạn xem thêm:

• Ngưỡng doanh thu miễn thuế áp dụng cho ai?
• Hướng dẫn cách tính thuế thu nhập cá nhân chuẩn

Việc bổ nhiệm nhân sự cấp cao trong ngành tài chính đòi hỏi sự tuân thủ tuyệt đối các tiêu chuẩn về đạo đức, năng lực hành vi và các điều kiện loại trừ xung đột lợi ích. Để giúp bộ phận nhân sự và các tổ chức tín dụng thực hiện đúng quy trình rà soát, bài viết này của phapche.edu.vn sẽ giải đáp chi tiết thắc mắc về việc ai không được làm Kế toán trưởng của ngân hàng thương mại thành viên dựa trên các quy định mới nhất tại Luật Các tổ chức tín dụng 2024 và Nghị định 329/2025/NĐ-CP.

Khung pháp lý điều chỉnh nhân sự Kế toán trưởng ngân hàng

Hiện nay, tiêu chuẩn và điều kiện đối với Kế toán trưởng ngân hàng thương mại thành viên được quy định bởi sự giao thoa của ba nhóm văn bản:

• Luật Kế toán 2015: Quy định các tiêu chuẩn chung về đạo đức và chuyên môn của người làm kế toán.
• Luật Các tổ chức tín dụng 2024: Quy định các điều kiện về tính liêm chính, kinh nghiệm và năng lực quản trị đặc thù trong ngành tài chính.
• Nghị định 329/2025/NĐ-CP: Hướng dẫn chi tiết Điều 33 về những trường hợp không được đảm nhiệm chức vụ trong ngân hàng thành viên.

Ai không được làm kế toán trưởng của ngân hàng thương mại thành viên theo Nghị định 329/2025/NĐ-CP

Căn cứ Điều 33 Nghị định 329/2025/NĐ-CP, những đối tượng sau đây tuyệt đối không được bổ nhiệm hoặc đảm nhiệm chức danh Kế toán trưởng tại các ngân hàng thương mại thành viên:

Đối tượng bị hạn chế về năng lực hành vi và pháp lý

• Người chưa thành niên, người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự hoặc mất năng lực hành vi dân sự.
• Người đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự, đang chấp hành bản án, quyết định về hình sự của Tòa án.
• Người đã bị kết án về tội từ tội phạm nghiêm trọng trở lên; tội xâm phạm sở hữu; tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế mà chưa được xóa án tích.

Đối tượng bị cấm đảm nhiệm chức vụ theo Luật Công chức, Viên chức

• Cán bộ, công chức, viên chức theo quy định của pháp luật về cán bộ, công chức, viên chức; sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng thuộc quân đội; sĩ quan, hạ sĩ quan nghiệp vụ thuộc công an (trừ trường hợp được cử làm đại diện phần vốn góp của Nhà nước tại ngân hàng).

Đối tượng từng gây thất thoát, sai phạm tại các tổ chức tín dụng khác

Đây là quy định nhằm loại bỏ các nhân sự có lịch sử quản trị yếu kém hoặc vi phạm đạo đức nghề nghiệp:

• Người đã từng là thành viên Hội đồng quản trị (HĐQT), thành viên Hội đồng thành viên (HĐTV), Tổng giám đốc (Giám đốc) của tổ chức tín dụng bị tuyên bố phá sản (trừ trường hợp bất khả kháng theo quyết định của cơ quan thẩm quyền).
• Người từng bị cơ quan quản lý đình chỉ chức danh hoặc cấm đảm nhiệm chức vụ trong ngành ngân hàng do có vi phạm nghiêm trọng trong công tác quản lý tài chính, kế toán.

Các hạn chế theo mối quan hệ gia đình (Người có liên quan)

Ngành ngân hàng có đặc thù rất khắt khe về tính độc lập của Kế toán trưởng để tránh tình trạng “vừa đá bóng vừa thổi còi” hoặc thao túng số liệu tài chính phục vụ lợi ích nhóm.

Theo Luật Các tổ chức tín dụng 2024 và hướng dẫn tại Nghị định 329/2025/NĐ-CP, những người có mối quan hệ sau đây không được làm Kế toán trưởng của ngân hàng thương mại thành viên:

Vợ, chồng, cha, mẹ, con, anh, chị, em của những người sau đây tại cùng một ngân hàng thành viên:

1. Thành viên Hội đồng quản trị / Hội đồng thành viên.
2. Tổng giám đốc (Giám đốc).
3. Thành viên Ban kiểm soát.
4. Phó Tổng giám đốc (Phó Giám đốc).

Quy định này áp dụng chặt chẽ nhằm đảm bảo Kế toán trưởng có thể thực hiện chức năng giám sát tài chính và báo cáo một cách khách quan, không chịu sức ép hoặc sự chi phối từ người thân trong ban điều hành và quản trị.

Tiêu chuẩn bắt buộc để không thuộc diện bị từ chối bổ nhiệm

Bên cạnh các trường hợp “không được làm”, nhân sự muốn đảm nhiệm vị trí này phải chứng minh không thuộc nhóm đối tượng bị cấm thông qua việc đáp ứng các điều kiện tích cực:

Tiêu chuẩn	Yêu cầu tối thiểu theo Luật 2024 và Nghị định 329/2025
Trình độ chuyên môn	Tốt nghiệp đại học trở lên thuộc chuyên ngành kế toán, kiểm toán, tài chính.
Chứng chỉ nghề nghiệp	Phải có Chứng chỉ Kế toán trưởng do Bộ Tài chính hoặc cơ quan ủy quyền cấp.
Kinh nghiệm thực tế	Có ít nhất 05 năm kinh nghiệm làm việc trực tiếp trong lĩnh vực tài chính, kế toán hoặc kiểm toán của ngành ngân hàng.
Đạo đức nghề nghiệp	Không có nợ xấu tại các tổ chức tín dụng; không vi phạm pháp luật thuế trong 03 năm liên lục.

Quy trình rà soát nhân sự Kế toán trưởng ngân hàng thành viên

Để đảm bảo không bổ nhiệm sai đối tượng, ngân hàng thương mại thành viên phải thực hiện quy trình rà soát nghiêm ngặt trước khi trình Ngân hàng Nhà nước chấp thuận nhân sự dự kiến:

Bước 1: Thu thập lý lịch tư pháp

Cá nhân dự kiến bổ nhiệm phải cung cấp Phiếu lý lịch tư pháp để xác nhận không có án tích hoặc đang bị cấm đảm nhiệm chức vụ.

Bước 2: Kiểm tra lịch sử tín dụng (CIC)

Ngân hàng phải kiểm tra dư nợ của nhân sự trên hệ thống thông tin tín dụng quốc gia. Một cá nhân đang có nợ xấu (từ nhóm 3 đến nhóm 5) sẽ bị đánh giá là không đủ năng lực hành vi kinh tế để quản trị tài chính ngân hàng.

Bước 3: Xác minh mối quan hệ người có liên quan

Phòng nhân sự và Ban kiểm soát phải đối soát danh sách người thân của ứng viên với danh sách thành viên HĐQT, Ban điều hành để loại trừ các trường hợp xung đột lợi ích theo Điều 33 Nghị định 329/2025/NĐ-CP.

Hệ quả pháp lý khi bổ nhiệm đối tượng không được phép

Nếu ngân hàng thương mại thành viên cố tình hoặc sơ suất bổ nhiệm người thuộc diện “không được làm Kế toán trưởng”, các hệ quả pháp lý sau sẽ phát sinh:

1. Về mặt chức danh: Quyết định bổ nhiệm bị vô hiệu hóa pháp lý. Các văn từ, báo cáo tài chính do người này ký có thể bị từ chối thừa nhận tính hợp pháp.
2. Về mặt hành chính: Ngân hàng sẽ bị xử phạt theo quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng. Mức phạt có thể lên đến hàng trăm triệu đồng.
3. Về mặt quản trị: Ngân hàng Nhà nước có thể đặt ngân hàng thành viên đó vào tình trạng kiểm soát đặc biệt hoặc hạn chế các hoạt động kinh doanh mới do không đảm bảo bộ máy quản trị.

Việc lựa chọn Kế toán trưởng cho ngân hàng thương mại thành viên trong năm 2026 đòi hỏi sự chuẩn xác tuyệt đối về mặt pháp lý. Không chỉ đơn thuần là xem xét bằng cấp, bộ phận nhân sự cần bám sát:

• Điều 33 Nghị định 329/2025/NĐ-CP để lọc danh sách đối tượng bị cấm.
• Danh sách người có liên quan để tránh xung đột lợi ích gia đình.
• Hồ sơ tín dụng và lịch sử quản lý tại các tổ chức tín dụng trước đó.

Đối với các ứng viên, việc tự rà soát xem mình có nằm trong các trường hợp hạn chế tại Luật Các tổ chức tín dụng 2024 hay không là bước đi quan trọng trước khi ứng tuyển vào các vị trí quản lý cấp cao tại ngân hàng.

Mời bạn xem thêm:

• Quy định về bàn giao kế toán trưởng
• Quy định bổ nhiệm kế toán trưởng
• Kế toán trưởng của đơn vị được kiểm toán có được thực hiện kiểm toán?

Từ ngày 01/01/2026, hệ thống pháp luật thuế Việt Nam có sự thay đổi mang tính bước ngoặt đối với khối cá nhân và hộ kinh doanh. Theo các văn bản luật mới nhất được Quốc hội thông qua, ngưỡng doanh thu chịu thuế và phương pháp tính thuế đã được điều chỉnh nhằm hỗ trợ các cơ sở kinh doanh quy mô nhỏ và vừa, đồng thời minh bạch hóa nghĩa vụ thuế. Bài viết này phapche.edu.vn tập trung phân tích cách tính thuế cho hộ kinh doanh có doanh thu dưới 3 tỷ đồng/năm.

Ngưỡng doanh thu chịu thuế mới từ năm 2026

Căn cứ vào khoản 1 Điều 7 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 và khoản 25 Điều 5 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024 (được sửa đổi bởi điểm b khoản 1 Điều 1 Luật Thuế giá trị gia tăng sửa đổi 2025), quy định về đối tượng nộp thuế như sau:

• Doanh thu từ 500 triệu đồng/năm trở xuống: Cá nhân, hộ kinh doanh thuộc diện miễn thuế GTGT và miễn thuế TNCN. Đây là điểm mới quan trọng, nâng mức giảm trừ so với quy định cũ (trước đây là 100 triệu đồng/năm).
• Doanh thu trên 500 triệu đồng/năm: Bắt buộc phải thực hiện kê khai và nộp thuế GTGT, thuế TNCN theo quy định.

Như vậy, các hộ kinh doanh có doanh thu trong ngưỡng dưới 3 tỷ đồng (nhưng trên 500 triệu đồng) sẽ chính thức nằm trong diện quản lý thuế kê khai.

Cách tính thuế Giá trị gia tăng (GTGT)

Đối với hộ kinh doanh có doanh thu dưới 3 tỷ đồng, phương pháp tính thuế GTGT phổ biến nhất là phương pháp trực tiếp trên doanh thu.

Công thức tính thuế GTGT

Số thuế GTGT phải nộp = Doanh thu tính thuế GTGT x tỷ lệ thuế GTGT theo ngành nghề

Tỷ lệ phần trăm thuế GTGT theo ngành nghề

Tỷ lệ này được quy định cụ thể nhằm đảm bảo tính công bằng giữa các loại hình sản xuất, kinh doanh:

• Phân phối, cung cấp hàng hóa: 1%
• Dịch vụ, xây dựng không bao thầu nguyên vật liệu: 5%
• Sản xuất, vận tải, dịch vụ có gắn với hàng hóa, xây dựng có bao thầu nguyên vật liệu: 3%
• Hoạt động kinh doanh khác: 2%

Hai phương pháp tính thuế cho hộ kinh doanh có doanh thu dưới 3 tỷ đồng

Tại Điều 7 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025, một điểm mới đáng chú ý là hộ kinh doanh có doanh thu dưới 3 tỷ đồng được quyền chủ động chọn một trong hai cách tính thuế TNCN sau đây để phù hợp với thực tế chi phí của cơ sở:

Cách 1: Tính thuế theo tỷ lệ trên doanh thu (Phương pháp đơn giản)

Đây là cách tính nhanh, không cần chứng minh chi phí đầu vào phức tạp. Số thuế được xác định bằng cách lấy tổng doanh thu nhân với tỷ lệ thuế TNCN ấn định cho từng ngành nghề.

Công thức:

Thuế TNCN = (Doanh thu – 500 triệu) × thuế suất

Tỷ lệ thuế TNCN áp dụng:

• Phân phối, cung cấp hàng hóa: 0,5%
• Dịch vụ, xây dựng không bao thầu nguyên vật liệu: 2%
• Sản xuất, vận tải, dịch vụ có gắn với hàng hóa, xây dựng có bao thầu nguyên vật liệu: 1,5%
• Hoạt động kinh doanh khác: 1%

Cách 2: Tính thuế dựa trên thu nhập chịu thuế (Phương pháp trừ chi phí)

Cách tính này cho phép hộ kinh doanh trừ đi các chi phí hợp lý, hợp lệ phát sinh trong quá trình kinh doanh trước khi tính thuế. Phương pháp này có lợi cho những hộ kinh doanh có tỷ suất lợi nhuận thấp nhưng doanh thu cao.

Công thức:

Số thuế TNCN = (Doanh thu – Chi phí hợp lý) x thuế suất 15%

• Chi phí hợp lý: Bao gồm chi phí thuê mặt bằng, tiền lương nhân viên, chi phí nguyên vật liệu (phải có hóa đơn, chứng từ hợp lệ), chi phí điện nước, quản lý…
• Thuế suất: Áp dụng theo biểu thuế lũy tiến từng phần hoặc mức thuế suất cố định tùy theo hướng dẫn cụ thể tại Thông tư thi hành Luật 2025 đối với nhóm hộ kê khai.

Bảng tổng hợp nghĩa vụ thuế cho hộ kinh doanh (Doanh thu 500 triệu – 3 tỷ)

Dưới đây là bảng tổng hợp tổng mức thuế (GTGT + TNCN) theo phương pháp tính trên doanh thu để hộ kinh doanh dễ dàng dự toán ngân sách:

Ngành nghề kinh doanh	Thuế GTGT	Thuế TNCN (Cách 1)	Tổng cộng tỷ lệ thuế
Bán buôn, bán lẻ hàng hóa	1%	0,5%	1,5%
Dịch vụ lưu trú, ăn uống	5%	2%	7%
Gia công, chế biến, vận tải	3%	1,5%	4,5%
Xây dựng có bao thầu vật tư	3%	1,5%	4,5%
Đại lý bảo thầu, môi giới	5%	2%	7%

Ví dụ minh họa thực tế

Tình huống: Hộ kinh doanh B kinh doanh dịch vụ ăn uống (nhà hàng nhỏ). Trong năm 2026, tổng doanh thu ghi nhận từ hóa đơn điện tử là 2.400.000.000 VNĐ (2,4 tỷ đồng). Hộ B lựa chọn cách tính thuế TNCN theo tỷ lệ trên doanh thu (Cách 1).

Xác định nghĩa vụ thuế:

1. Kiểm tra ngưỡng chịu thuế: 2,4 tỷ > 500 triệu => Thuộc diện nộp thuế.
2. Tính thuế GTGT (5% cho dịch vụ ăn uống): 2.400.000.000 x 5% = 120.000.000 VNĐ.
3. Tính thuế TNCN (2% cho dịch vụ ăn uống): 2.400.000.000 x 2% = 48.000.000 VNĐ.
4. Tổng số thuế phải nộp trong năm: 120.000.000 + 48.000.000 = 168.000.000 VNĐ.

Quy định về hồ sơ và thủ tục kê khai thuế

Do hộ kinh doanh trong ngưỡng doanh thu này bắt buộc phải chuyển sang phương pháp kê khai (theo lộ trình xóa bỏ thuế khoán của Nghị quyết 198/2025/QH15), các chủ hộ cần lưu ý các vấn đề kỹ thuật sau:

Chế độ kế toán

Hộ kinh doanh có doanh thu dưới 3 tỷ đồng áp dụng chế độ kế toán đơn giản. Các danh mục cần theo dõi bao gồm:

• Sổ chi tiết doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ.
• Sổ theo dõi tình hình thực hiện nghĩa vụ thuế với Ngân sách Nhà nước.
• Sổ theo dõi thanh toán tiền lương và các khoản nộp theo lương của người lao động.

Hóa đơn điện tử

Bắt buộc 100% sử dụng hóa đơn điện tử khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ. Mọi khoản doanh thu không xuất hóa đơn sẽ bị coi là hành vi trốn thuế và bị xử phạt theo Luật Quản lý thuế 2025.

Thời hạn kê khai

• Hộ kinh doanh có thể lựa chọn kê khai theo tháng hoặc theo quý (phổ biến nhất là theo quý).
• Thời hạn nộp tờ khai và tiền thuế quý muộn nhất là ngày cuối cùng của tháng đầu tiên quý tiếp theo.

---

Phân tích ưu và nhược điểm của hai cách chọn thuế TNCN

Việc được chọn lựa cách tính thuế TNCN là một điểm linh hoạt giúp hộ kinh doanh tối ưu số thuế phải nộp.

Tiêu chí	Tính theo tỷ lệ doanh thu (%)	Tính theo Thu nhập (Doanh thu – Chi phí)
Hồ sơ	Đơn giản, không cần bảng kê chi phí.	Phức tạp, cần đầy đủ hóa đơn đầu vào.
Phù hợp với	Ngành thương mại, tỷ suất lợi nhuận cao.	Ngành sản xuất, dịch vụ có chi phí đầu vào lớn.
Rủi ro pháp lý	Thấp, ít bị kiểm tra chi phí.	Cao, dễ bị loại chi phí nếu chứng từ không chuẩn.
Tối ưu thuế	Cố định, không giảm được nếu lỗ.	Có thể không phải nộp thuế TNCN nếu kinh doanh lỗ.

Việc nắm rõ cách tính thuế hộ kinh doanh là yếu tố sống còn để duy trì hoạt động kinh doanh ổn định trong giai đoạn 2026. Với ngưỡng miễn thuế mới là 500 triệu đồng và quyền lựa chọn phương pháp tính thuế TNCN, Nhà nước đã tạo điều kiện tối đa cho các hộ kinh doanh nhỏ phát triển.

Tuy nhiên, việc chuyển từ thuế khoán sang thuế kê khai yêu cầu các chủ hộ phải làm quen với việc sử dụng phần mềm kế toán, xuất hóa đơn điện tử và lưu trữ chứng từ chặt chẽ. Doanh nghiệp/hộ kinh doanh nên thực hiện soát xét doanh thu định kỳ để lựa chọn phương pháp tính thuế (Cách 1 hoặc Cách 2) có lợi nhất cho mình trước khi bắt đầu kỳ tính thuế năm mới.

Mời bạn xem thêm:

• Giấy đề nghị đăng ký hộ kinh doanh
• Doanh thu bao nhiêu thì hộ kinh doanh phải đóng thuế?

Từ ngày 01/01/2026, hệ thống chính sách thuế đối với hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh tại Việt Nam chính thức bước vào một kỷ nguyên mới. Theo quy định tại Nghị quyết 198/2025/QH15, những thay đổi mang tính bước ngoặt như xóa bỏ thuế khoán, bãi bỏ lệ phí môn bài và bắt buộc chuyển sang phương pháp kê khai đã đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc cập nhật kiến thức pháp luật cho các chủ hộ kinh doanh.

Bài viết này của phapche.edu.vn sẽ phân tích chi tiết cách tính thuế hộ kinh doanh dựa trên nền tảng Luật Quản lý thuế 2025, Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 và Luật Thuế giá trị gia tăng (sửa đổi) 2025.

---

Căn cứ pháp lý và bối cảnh thay đổi từ năm 2026

Việc tính thuế hộ kinh doanh hiện nay được thực hiện dựa trên các văn bản pháp luật quan trọng vừa được Quốc hội thông qua:

• Nghị quyết 198/2025/QH15: Văn bản chủ chốt về việc bãi bỏ phương pháp thuế khoán và lệ phí môn bài.
• Luật Quản lý thuế 2025: Quy định về quy trình kê khai, nộp thuế điện tử và quản lý rủi ro đối với hộ kinh doanh.
• Luật Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) 2025: Quy định về biểu thuế và doanh thu tính thuế TNCN.
• Luật Thuế giá trị gia tăng (GTGT) 2025: Quy định về phương pháp tính thuế trực tiếp trên doanh thu cho các thực thể không phải pháp nhân lớn.

Mục tiêu của sự thay đổi này là nhằm minh bạch hóa dòng tiền, thúc đẩy chuyển đổi số và tạo sự công bằng trong nghĩa vụ thuế giữa hộ kinh doanh và doanh nghiệp.

Những thay đổi trọng yếu ảnh hưởng đến cách tính thuế hộ kinh doanh

Trước khi đi sâu vào công thức tính, chủ hộ kinh doanh cần nắm vững 03 thay đổi cốt lõi ảnh hưởng trực tiếp đến số thuế phải nộp:

Chính thức xóa bỏ Thuế khoán

Từ năm 2026, phương pháp tính thuế theo mức khoán ổn định hàng năm (phương pháp khoán) chính thức bị bãi bỏ. Hộ kinh doanh không còn được cơ quan thuế áp một mức doanh thu giả định để tính thuế mà phải dựa trên doanh thu thực tế phát sinh từ hoạt động kinh doanh.

Bãi bỏ Lệ phí môn bài

Điều 10 Nghị quyết 198/2025/QH15 quy định xóa bỏ lệ phí môn bài đối với hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh. Điều này giúp giảm bớt gánh nặng chi phí thủ tục hành chính đầu năm cho các cơ sở kinh doanh nhỏ lẻ.

Chuyển sang phương pháp kê khai và tự nộp thuế

Tất cả các hộ kinh doanh (trừ các trường hợp siêu nhỏ có quy định riêng về ngưỡng doanh thu thấp) phải thực hiện phương pháp kê khai. Điều này đồng nghĩa với việc hộ kinh doanh phải:

• Sử dụng hóa đơn điện tử.
• Mở sổ sách kế toán đơn giản để theo dõi doanh thu.
• Tự kê khai và tự chịu trách nhiệm về số liệu trước pháp luật.

Cách tính thuế hộ kinh doanh từ năm 2026

Từ năm 2026, hộ kinh doanh sẽ chỉ phải nộp 02 loại thuế chính là Thuế GTGT và Thuế TNCN. Cách tính được thực hiện theo phương pháp trực tiếp trên doanh thu thực tế.

Công thức tính thuế tổng quát

Số thuế hộ kinh doanh phải nộp được xác định theo công thức:

Số thuế phải nộp = Thuế GTGT phải nộp + Thuế TNCN phải nộp

Trong đó:

• Thuế GTGT phải nộp = Doanh thu tính thuế GTGT x Tỷ lệ thuế GTGT
• Thuế TNCN phải nộp = Doanh thu tính thuế TNCN x Tỷ lệ thuế TNCN

Doanh thu tính thuế

Doanh thu tính thuế là toàn bộ tiền bán hàng, tiền gia công, tiền hoa hồng, tiền cung ứng dịch vụ phát sinh trong kỳ tính thuế từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ.

• Nếu hộ kinh doanh sử dụng hóa đơn: Doanh thu căn cứ vào hóa đơn điện tử đã xuất.
• Nếu hộ kinh doanh bán hàng cho cá nhân không lấy hóa đơn: Phải thực hiện kê khai doanh thu bán lẻ trên phần mềm kế toán hoặc ứng dụng quản lý thuế.

Tỷ lệ thuế tính trên doanh thu theo từng lĩnh vực

Tùy thuộc vào ngành nghề kinh doanh mà tỷ lệ thuế GTGT và thuế TNCN sẽ khác nhau. Dưới đây là bảng tổng hợp theo quy định mới nhất:

Nhóm ngành nghề kinh doanh	Tỷ lệ thuế GTGT	Tỷ lệ thuế TNCN	Tổng tỷ lệ
Phân phối, cung cấp hàng hóa	1%	0,5%	1,5%
Dịch vụ, xây dựng không bao thầu nguyên vật liệu	5%	2%	7%
Sản xuất, vận tải, dịch vụ có gắn với hàng hóa, xây dựng có bao thầu nguyên vật liệu	3%	1,5%	4,5%
Hoạt động kinh doanh khác	2%	1%	3%

Lưu ý: Đối với hộ kinh doanh có nhiều ngành nghề, phải tách biệt doanh thu từng nhóm để áp dụng tỷ lệ tương ứng. Nếu không tách biệt được, cơ quan thuế sẽ áp mức tỷ lệ cao nhất cho toàn bộ doanh thu.

Ví dụ tham khảo cách tính thuế hộ kinh doanh

Tình huống: Ông A là chủ hộ kinh doanh cửa hàng vật liệu xây dựng (thuộc nhóm phân phối, cung cấp hàng hóa). Trong quý I/2026, tổng doanh thu xuất hóa đơn và bán lẻ của cửa hàng là 2.000.000.000 VNĐ (2 tỷ đồng).

Cách tính thuế:

1. Thuế GTGT phải nộp: 2.000.000.000 x 1% = 20.000.000 VNĐ.
2. Thuế TNCN phải nộp: 2.000.000.000 x 0,5% = 10.000.000 VNĐ.
3. Tổng số thuế phải nộp: 20.000.000 + 10.000.000 = 30.000.000 VNĐ.

So với quy định cũ (thuế khoán), việc tính trên doanh thu thực tế giúp ông A chỉ nộp thuế trên những gì thực sự bán được, đảm bảo tính khách quan hơn.

Quy trình kê khai và nộp thuế theo Luật Quản lý thuế 2025

Vì đã chuyển sang phương pháp kê khai, hộ kinh doanh cần tuân thủ quy trình sau:

Thời hạn nộp hồ sơ khai thuế

• Kê khai theo tháng: Chậm nhất là ngày thứ 20 của tháng tiếp theo tháng phát sinh nghĩa vụ thuế.
• Kê khai theo quý: Chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng đầu tiên của quý tiếp theo quý phát sinh nghĩa vụ thuế.

Hồ sơ khai thuế bao gồm:

• Tờ khai thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh (Mẫu mới theo Thông tư hướng dẫn Luật 2025).
• Bảng kê chi tiết doanh thu, chi phí (nếu có yêu cầu đối với một số nhóm ngành đặc thù).

Hình thức nộp thuế

100% hộ kinh doanh kê khai từ năm 2026 thực hiện nộp thuế qua phương thức điện tử (eTax Mobile hoặc cổng thông tin của Tổng cục Thuế) để đồng bộ dữ liệu hóa đơn.

Các lưu ý quan trọng để tối ưu hóa nghĩa vụ thuế

Để thực hiện cách tính thuế hộ kinh doanh chính xác và tránh bị xử phạt, các chủ hộ cần lưu ý:

1. Sử dụng Phần mềm Kế toán đơn giản: Dù không yêu cầu bộ máy kế toán phức tạp như doanh nghiệp, nhưng hộ kinh doanh kê khai cần có phần mềm để quản lý hóa đơn đầu vào, đầu ra.
2. Lưu trữ chứng từ đầu vào: Mặc dù thuế tính trên doanh thu (không trừ chi phí), nhưng chứng từ đầu vào là căn cứ để chứng minh nguồn gốc hàng hóa hợp pháp khi cơ quan thuế kiểm tra đột xuất.
3. Ngưỡng doanh thu miễn thuế: Theo Luật Thuế TNCN 2025, hộ kinh doanh có doanh thu dưới mức quy định (dự kiến điều chỉnh tăng so với mức 100 triệu đồng trước đây) sẽ thuộc diện không phải nộp thuế GTGT và TNCN.
4. Rủi ro từ việc không xuất hóa đơn: Hệ thống quản lý thuế 2026 tích hợp AI để rà soát dòng tiền ngân hàng và hóa đơn. Việc không kê khai đúng doanh thu sẽ dẫn đến nguy cơ bị truy thu và phạt vi phạm hành chính về thuế rất cao.

Sự thay đổi trong cách tính thuế hộ kinh doanh từ năm 2026 là một bước tiến trong việc hiện đại hóa quản lý thuế tại Việt Nam. Việc bãi bỏ thuế khoán và lệ phí môn bài, tập trung vào thuế GTGT và TNCN dựa trên doanh thu thực tế giúp hộ kinh doanh chủ động hơn trong kế hoạch tài chính.

Tuy nhiên, thách thức đặt ra là các chủ hộ kinh doanh phải nhanh chóng nâng cao năng lực quản lý số và am hiểu quy trình kê khai mới. Việc chuẩn bị sẵn sàng hệ thống hóa đơn điện tử và phần mềm quản lý ngay từ hôm nay là quyết định chiến lược để đảm bảo hoạt động kinh doanh ổn định và đúng pháp luật.

Mời bạn xem thêm:

• Thông báo về việc tạm ngừng kinh doanh của hộ kinh doanh
• Mẫu tờ khai thuế hộ kinh doanh
• 7 loại sổ kế toán của hộ kinh doanh

Trong năm 2026, việc sử dụng phần mềm kế toán là yêu cầu bắt buộc để doanh nghiệp đáp ứng các quy định về hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền và kết nối dữ liệu trực tiếp với cơ quan Thuế. Việc lựa chọn phần mềm phù hợp giúp chuẩn hóa hệ thống tài khoản kế toán và giảm thiểu rủi ro sai sót trong báo cáo tài chính.

Định nghĩa và vai trò của phần mềm kế toán trong doanh nghiệp

Phần mềm kế toán là một hệ thống ứng dụng công nghệ thông tin nhằm tự động hóa việc thu thập, xử lý, lưu trữ và kết xuất các thông tin tài chính. Khác với việc ghi chép sổ sách truyền thống, phần mềm thực hiện các bút toán định khoản dựa trên các thuật toán được thiết lập sẵn theo hệ thống tài khoản kế toán hiện hành.

Vai trò đối với quản trị tài chính:

• Chính xác hóa dữ liệu: Giảm thiểu tối đa các lỗi tính toán cơ học và nhầm lẫn tài khoản hạch toán.
• Tính kịp thời: Cung cấp báo cáo tài chính, báo cáo thuế và báo cáo quản trị ngay lập tức (Real-time) thay vì phải đợi đến cuối kỳ.
• Tính pháp lý: Đảm bảo các mẫu biểu báo cáo, tờ khai thuế luôn cập nhật theo các Thông tư, Nghị định mới nhất của Bộ Tài chính.

Các phần mềm kế toán phổ biến nhất

Hiện nay, thị trường phần mềm kế toán Việt Nam phân hóa rõ rệt thành các phân khúc dựa trên quy mô và đặc thù ngành nghề của doanh nghiệp.

Phần mềm kế toán MISA AMIS

MISA AMIS là nền tảng kế toán đám mây (Cloud) được sử dụng phổ biến nhất tại Việt Nam cho phân khúc doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs).

• Đặc điểm kỹ thuật:
  • Tự động hóa quy trình nhập liệu từ hóa đơn điện tử, ngân hàng điện tử.
  • Cập nhật kịp thời các thay đổi về chính sách Thuế, Thông tư 200/2014/TT-BTC và Thông tư 133/2016/TT-BTC.
  • Hệ thống báo cáo quản trị đa dạng, cho phép theo dõi số liệu trên thiết bị di động.
• Đối tượng phù hợp: Doanh nghiệp thương mại, dịch vụ, hộ kinh doanh cá thể.

Phần mềm kế toán FAST Accounting

FAST là giải pháp mạnh về xử lý dữ liệu lớn và tính giá thành chuyên sâu, phù hợp với các đơn vị có quy trình nghiệp vụ phức tạp.

• Đặc điểm kỹ thuật:
  • Khả năng tùy chỉnh (Customize) linh hoạt theo đặc thù từng doanh nghiệp.
  • Quản lý chi tiết công nợ, kho hàng và các bước tính giá thành sản phẩm xây dựng, sản xuất.
  • Hỗ trợ cả hai hình thức: Cài đặt tại máy chủ doanh nghiệp (On-premise) và thuê bao (Cloud).
• Đối tượng phù hợp: Doanh nghiệp sản xuất, xây dựng, bất động sản.

Phần mềm quản trị Bravo (ERP-VN)

Bravo được xây dựng như một hệ thống quản trị nguồn lực doanh nghiệp (ERP), trong đó phân hệ kế toán là hạt nhân.

• Đặc điểm kỹ thuật:
  • Thiết kế theo yêu cầu riêng biệt của từng doanh nghiệp (phần mềm may đo).
  • Kiểm soát dữ liệu tập trung cho các tập đoàn có nhiều chi nhánh và đơn vị thành viên.
  • Bảo mật dữ liệu cao, phân quyền chi tiết đến từng thao tác của người dùng.
• Đối tượng phù hợp: Các tổng công ty, tập đoàn lớn, doanh nghiệp có quy trình vận hành riêng biệt.

Bảng so sánh các tiêu chí kỹ thuật

Tiêu chí	MISA AMIS	FAST Accounting	Bravo
Công nghệ	Cloud Computing	Cloud / On-premise	On-premise / Private Cloud
Thế mạnh hạch toán	Thương mại, dịch vụ	Sản xuất, xây lắp	Quản trị tổng thể ERP
Khả năng tùy chỉnh	Thấp (Đóng gói)	Trung bình	Rất cao (Theo yêu cầu)
Chi phí đầu tư	Thấp – Trung bình	Trung bình	Cao

Các lưu ý khi lựa chọn phần mềm kế toán

Để đảm bảo tính tuân thủ pháp luật thuế và hiệu quả vận hành, doanh nghiệp cần căn cứ vào các tiêu chí sau:

1. Tính tương thích pháp lý: Phần mềm phải đảm bảo việc hạch toán đúng hệ thống tài khoản kế toán và các biểu mẫu báo cáo thuế hiện hành.
2. Khả năng tích hợp: Kết nối mượt mà với phần mềm hóa đơn điện tử, chữ ký số và hệ thống bán hàng.
3. Dịch vụ hỗ trợ: Đội ngũ kỹ thuật có chuyên môn nghiệp vụ để xử lý các vấn đề phát sinh trong kỳ quyết toán thuế.
4. Tính bảo mật: Hệ thống lưu trữ dữ liệu phải có phương án sao lưu (backup) tự động, chống thất thoát thông tin tài chính.

Việc đầu tư vào phần mềm kế toán không nên được coi là một khoản chi phí, mà là một khoản đầu tư dài hạn vào hệ thống kiểm soát nội bộ.

• Các doanh nghiệp mới thành lập hoặc quy mô nhỏ nên bắt đầu với MISA AMIS để tận dụng sự tiện lợi và giá thành rẻ.
• Doanh nghiệp sản xuất cần sự chính xác trong giá thành nên cân nhắc FAST.
• Các tập đoàn lớn cần sự đồng bộ hóa quy trình nên lựa chọn Bravo.

Sử dụng phần mềm kế toán đúng chuẩn không chỉ giúp làm “sạch” số liệu tài chính mà còn là tiền đề vững chắc để doanh nghiệp giải trình thông tin minh bạch trước các cơ quan Thuế và Thanh tra Chính phủ.

Lưu ý: Mọi thông tin về giá thành và tính năng chi tiết có thể thay đổi tùy theo chính sách của nhà cung cấp tại thời điểm ký kết hợp đồng. Doanh nghiệp nên yêu cầu dùng thử (Demo) trước khi đưa ra quyết định cuối cùng.

Mời bạn xem thêm:

• Ứng dụng AI và phần mềm tự động hóa trong ngành kế toán
• Lộ trình nâng cấp từ kế toán làm sổ đến kế toán hiểu luật

Tài khoản kế toán là một trong những nền tảng quan trọng trong hệ thống kế toán doanh nghiệp. Việc hiểu đúng và sử dụng chính xác tài khoản kế toán không chỉ giúp doanh nghiệp quản lý tài chính hiệu quả mà còn đảm bảo tuân thủ quy định pháp luật thuế hiện hành.

Trong bài viết này của phapche.edu.vn, bạn sẽ được hướng dẫn chi tiết từ khái niệm, phân loại, nguyên tắc sử dụng đến các lưu ý quan trọng liên quan đến pháp luật thuế.

Tài khoản kế toán là gì?

Tài khoản kế toán là công cụ dùng để ghi chép, phản ánh và theo dõi các nghiệp vụ kinh tế phát sinh theo từng đối tượng kế toán cụ thể như tài sản, nguồn vốn, doanh thu, chi phí…

Hiểu đơn giản:

• Mỗi tài khoản kế toán giống như một “ngăn chứa” thông tin tài chính
• Giúp doanh nghiệp biết tiền đang ở đâu, đến từ đâu và được sử dụng như thế nào

Hệ thống tài khoản kế toán tại Việt Nam được quy định bởi Bộ Tài chính thông qua các thông tư như:

• Thông tư 200/2014/TT-BTC (doanh nghiệp lớn)
• Thông tư 133/2016/TT-BTC (doanh nghiệp nhỏ và vừa)

Vai trò của tài khoản kế toán trong pháp luật thuế

Trong lĩnh vực pháp luật thuế, tài khoản kế toán đóng vai trò cực kỳ quan trọng:

Căn cứ kê khai và quyết toán thuế

Các số liệu trên tài khoản kế toán là cơ sở để:

• Lập tờ khai thuế GTGT
• Quyết toán thuế TNDN
• Báo cáo tài chính cuối năm

Kiểm tra và thanh tra thuế

Cơ quan thuế sẽ:

• Đối chiếu số liệu trên tài khoản kế toán
• Phát hiện sai lệch, gian lận (nếu có)

Hạn chế rủi ro pháp lý

Sử dụng tài khoản kế toán đúng giúp doanh nghiệp:

• Tránh bị truy thu thuế
• Tránh bị xử phạt hành chính

Phân loại tài khoản kế toán doanh nghiệp cần lưu ý

Hệ thống tài khoản kế toán được chia thành các nhóm từ loại 1 đến loại 9, phục vụ cho việc lập Bảng cân đối kế toán và Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh:

• Tài khoản tài sản (Loại 1, 2): Phản ánh giá trị tài sản hiện có (Tiền mặt, hàng tồn kho, TSCĐ…).
• Tài khoản nợ phải trả (Loại 3): Phản ánh các khoản nợ vay, nợ phải trả người bán, thuế phải nộp.
• Tài khoản vốn chủ sở hữu (Loại 4): Nguồn vốn góp và lợi nhuận sau thuế chưa phân phối.
• Tài khoản doanh thu (Loại 5, 7): Ghi nhận các nguồn thu từ hoạt động bán hàng và thu nhập khác.
• Tài khoản chi phí (Loại 6, 8): Phản ánh chi phí sản xuất, kinh doanh và chi phí khác.
• Tài khoản xác định kết quả kinh doanh (Loại 9): Dùng để kết chuyển doanh thu, chi phí cuối kỳ.

Lưu ý pháp lý: Việc hạch toán sai loại tài khoản có thể dẫn đến sai lệch trọng yếu trên Báo cáo tài chính, gây rủi ro bị xử phạt vi phạm hành chính về thuế.

Nguyên tắc sử dụng tài khoản kế toán

Việc hạch toán không thể thực hiện tùy tiện mà phải tuân thủ các nguyên tắc vàng trong kế toán để đảm bảo tính thống nhất và chính xác:

• Nguyên tắc bút toán kép (Double-entry): Đây là nguyên tắc cốt lõi. Mọi nghiệp vụ kinh tế phát sinh phải được ghi ít nhất vào hai tài khoản kế toán liên quan: một tài khoản ghi Nợ và một tài khoản ghi Có.
• Tính cân đối: Tổng số tiền ghi vào bên Nợ của các tài khoản phải luôn bằng tổng số tiền ghi vào bên Có của các tài khoản trong cùng một bút toán hoặc trong một kỳ kế toán
• Tính nhất quán: Doanh nghiệp phải áp dụng phương pháp hạch toán và hệ thống tài khoản thống nhất trong một kỳ kế toán năm. Nếu có sự thay đổi, phải giải trình trong Thuyết minh báo cáo tài chính.
• Ghi chép dựa trên chứng từ: Mọi số liệu ghi vào tài khoản phải có chứng từ gốc (hợp đơn, phiếu thu, phiếu chi…) hợp lệ, hợp pháp đi kèm để chứng minh.

Cách sử dụng tài khoản kế toán đúng chuẩn

Để sử dụng tài khoản kế toán hiệu quả và tránh các sai sót khi quyết toán thuế, kế toán viên cần thực hiện theo quy trình 4 bước chuẩn sau:

Bước 1: Phân loại và xác định tài khoản liên quan

Khi một nghiệp vụ phát sinh (ví dụ: mua hàng hóa), bạn cần xác định nghiệp vụ đó tác động đến những đối tượng nào.

Ví dụ: Mua hàng trả bằng tiền mặt sẽ liên quan đến tài khoản “Hàng hóa” (156) và tài khoản “Tiền mặt” (111).

Bước 2: Xác định hướng tăng/giảm của tài khoản

Bạn cần nắm vững quy luật vận động của các nhóm tài khoản:

• Nhóm Tài sản (Loại 1, 2) và chi phí (Loại 6, 8): Tăng ghi bên Nợ, giảm ghi bên Có.
• Nhóm Nguồn vốn (Loại 3, 4) và doanh thu (Loại 5, 7): Tăng ghi bên Có, giảm ghi bên Nợ.

Bảng tóm tắt quy tắc hạch toán:

Nhóm Tài khoản	Phát sinh Tăng	Phát sinh Giảm	Số dư cuối kỳ
Tài sản	Ghi Nợ	Ghi Có	Bên Nợ
Nguồn vốn	Ghi Có	Ghi Nợ	Bên Có
Doanh thu	Ghi Có	Ghi Nợ	Không có số dư
Chi phí	Ghi Nợ	Ghi Có	Không có số dư

Bước 3: Định khoản (Lập bút toán)

Thực hiện ghi chép vào sổ nhật ký chung theo cấu trúc:

• Nợ TK… : Số tiền
• Có TK… : Số tiền

Bước 4: Kiểm tra và đối chiếu (Kết chuyển)

Cuối kỳ kế toán (tháng/quý/năm), kế toán thực hiện khóa sổ, cộng số phát sinh và tính toán số dư cuối kỳ

(Trong đó: SDCK: Số dư cuối kỳ; SĐK: Số dư đầu kỳ; PST: Phát sinh tăng; PSG: Phát sinh giảm)

Những sai sót thường gặp khi sử dụng tài khoản kế toán

Trong quá trình thanh tra thuế, các doanh nghiệp thường mắc phải những lỗi sau liên quan đến tài khoản:

1. Hạch toán nhầm tài khoản: Ví dụ đưa chi phí mua TSCĐ (Loại 2) thẳng vào chi phí quản lý (Loại 6) để giảm thuế phải nộp.
2. Số dư tài khoản không khớp: Số dư trên sổ cái không khớp với sổ chi tiết hoặc không khớp với tờ khai thuế.
3. Không mở sổ chi tiết: Đối với các tài khoản như 131 (Phải thu khách hàng) hay 331 (Phải trả người bán), việc thiếu sổ chi tiết khiến doanh nghiệp khó giải trình nguồn gốc dòng tiền với cơ quan Thuế.

Mời bạn xem thêm:

• Hướng dẫn kế toán cách hạch toán tài khoản 2412
• Hệ thống tài khoản kế toán hành chính sự nghiệp

Theo Công văn 1902/CT-CĐS 2026 của Cục Thuế (ban hành ngày 31/03/2026), cơ quan quản lý chính thức siết chặt và nghiêm cấm hành vi doanh nghiệp sử dụng song song hai hệ thống sổ kế toán (một sổ báo cáo thuế, một sổ vận hành nội bộ) nhằm mục đích che giấu doanh thu. Động thái hỏa tốc này đánh dấu bước chuyển mình quyết liệt trong việc quản lý thuế bằng công nghệ số và đối soát dữ liệu liên thông.

Dưới bài viết của Pháp chế ICA là phân tích chi tiết về quy định mới và những lưu ý cấp bách dành cho bộ phận kế toán cũng như các chủ doanh nghiệp để tránh rủi ro thanh tra, phạt nặng và truy cứu trách nhiệm hình sự.

Trọng tâm của Công văn 1902/CT-CĐS 2026 của Cục Thuế

Qua công tác quản lý và thông tin từ các cơ quan bảo vệ pháp luật, cơ quan thuế nhận định vẫn tồn tại tình trạng một số doanh nghiệp, cơ sở kinh doanh lợi dụng phần mềm để vận hành song song hai hệ thống sổ kế toán tài chính trở lên cho cùng một đơn vị kinh doanh trong một kỳ kế toán năm.

Nhằm tăng cường phòng ngừa từ sớm, Cục Thuế kính đề nghị các Tổ chức cung cấp giải pháp hóa đơn điện tử, phần mềm quản lý bán hàng, kế toán thuế… thực hiện nghiêm ngặt các biện pháp sau:

• Ngừng hỗ trợ nền tảng sổ kép: Không phát triển, tích hợp hoặc hỗ trợ triển khai các hệ thống phần mềm có khả năng vận hành song song hai hệ thống sổ kế toán tài chính trở lên cho cùng một đơn vị kinh doanh.
• Chủ động cảnh báo bất thường: Tích hợp các cơ chế cảnh báo, ghi nhận lịch sử thay đổi dữ liệu và tự động phát hiện dấu hiệu bất thường trong hệ thống phần mềm, thông báo kịp thời cho khách hàng nhằm phòng ngừa rủi ro bị lợi dụng vào mục đích gian lận thuế.
• Truyền tải dữ liệu tự động: Thực hiện kết nối phần mềm quản lý bán hàng, kế toán và giải pháp hóa đơn điện tử để truyền tự động, đầy đủ dữ liệu hóa đơn của người nộp thuế đến cơ quan quản lý theo từng giao dịch mua bán hàng hóa, dịch vụ thực tế.
• Báo cáo danh tính đối tượng vi phạm: Phối hợp chặt chẽ với Cục Thuế trong việc cung cấp thông tin (Tên người nộp thuế, mã số thuế, địa chỉ trụ sở/kinh doanh) về các khách hàng đang cố tình vận hành song song hai hệ thống phần mềm sổ kế toán.

Đặc biệt, cơ quan quản lý yêu cầu các tổ chức cung cấp phần mềm phải lập danh sách toàn bộ khách hàng đang sử dụng hệ thống tính đến hết ngày 31/3/2026 và nộp về Cục Thuế chậm nhất vào ngày 08/4/2026. Đồng thời, định kỳ trước ngày mùng 5 của tháng tiếp theo, các đơn vị phải gửi thông tin cập nhật các trường hợp thay đổi danh sách khách hàng.

Khung pháp lý và chế tài xử phạt hành vi lập 2 sổ kế toán

Công văn 1902/CT-CĐS nhấn mạnh hành vi duy trì hai hệ thống sổ sách là vi phạm pháp luật đặc biệt nghiêm trọng, được quy định rõ tại nhiều hệ thống luật hiện hành:

• Khoản 10 Điều 13 Luật Kế toán 2015: Nghiêm cấm tuyệt đối hành vi lập từ hai hệ thống sổ kế toán tài chính trở lên hoặc cung cấp, công bố các báo cáo tài chính có số liệu không đồng nhất trong cùng một kỳ kế toán.
• Điều 17 và Điều 143 Luật Quản lý thuế 2019: Quy định rõ việc người nộp thuế không kê khai trung thực, che giấu doanh thu hoặc sử dụng chứng từ không hợp pháp để hạch toán bị xếp vào nhóm hành vi trốn thuế.
• Điều 221 Bộ luật Hình sự 2015: Tùy thuộc vào mức độ và số tiền gian lận, cá nhân hoặc tổ chức vi phạm có thể bị khởi tố hình sự về tội vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng hoặc tội trốn thuế, với chế tài từ phạt tiền hàng tỷ đồng đến phạt tù giam.

Cơ chế đối soát dữ liệu tự động của cơ quan thuế hiện nay

Doanh nghiệp không nên chủ quan cho rằng cơ quan thuế sẽ khó phát hiện việc chạy hai sổ. Hiện nay, mạng lưới quản lý đã được tự động hóa thông qua hệ thống đối chiếu chéo toàn diện:

• Kết nối dữ liệu khởi tạo từ máy tính tiền (POS), phần mềm bán hàng với hệ thống hóa đơn điện tử.
• Kiểm soát chặt chẽ biến động dòng tiền thông qua hệ thống liên thông với các ngân hàng thương mại.
• Áp dụng thuật toán trí tuệ nhân tạo để phân tích rủi ro, tự động phát hiện những bất thường giữa lượng hàng hóa nhập vào – xuất ra so với biên độ lợi nhuận và doanh thu kê khai.

Lưu ý quan trọng cho kế toán và doanh nghiệp

Trước sức ép thực thi pháp luật mạnh mẽ từ Công văn 1902/CT-CĐS 2026 của Cục Thuế, các đơn vị kinh doanh cần ngay lập tức thay đổi tư duy quản lý để bảo vệ chính mình.

Đối với bộ phận kế toán

• Dừng ngay việc thực hiện hạch toán tách biệt dòng tiền thành sổ báo cáo và sổ nội bộ. Mọi số liệu phải được đồng nhất.
• Chủ động rà soát lại toàn bộ dữ liệu kế toán hiện tại, đảm bảo số liệu trên phần mềm khớp tuyệt đối với tờ khai thuế, hóa đơn điện tử và sao kê ngân hàng.
• Nâng cao năng lực giải trình, lưu trữ đầy đủ hợp đồng, hóa đơn, chứng từ gốc cho mọi nghiệp vụ kinh tế phát sinh.

Đối với chủ doanh nghiệp

• Cần nhận thức rõ trách nhiệm pháp lý cao nhất luôn thuộc về người đại diện pháp luật. Việc khoán trắng cho kế toán “làm đẹp hồ sơ” nhằm trốn thuế không còn là rào chắn an toàn, mà là rủi ro có thể dẫn đến mất trắng cơ nghiệp.
• Yêu cầu phòng tài chính hợp nhất dữ liệu về một hệ thống quản trị duy nhất, minh bạch dòng tiền.
• Chuyển hướng sang các giải pháp tối ưu thuế hợp pháp, ví dụ như tận dụng triệt để các chính sách ưu đãi thuế của Nhà nước, đảm bảo mọi khoản chi phí thực tế phát sinh của doanh nghiệp đều có hóa đơn, chứng từ hợp lệ để được khấu trừ đúng luật.

Tải xuống Công văn 1902/CT-CĐS 2026 của Cục Thuế

Công văn 1902/CT-CĐS 2026 của Cục Thuế là hồi chuông đanh thép chấm dứt kỷ nguyên quản lý tài chính kiểu gian lận. Sự minh bạch về mặt dữ liệu nay đã trở thành yêu cầu sống còn. Các doanh nghiệp và đội ngũ kế toán viên cần nhanh chóng cập nhật quy định, chuẩn hóa lại hệ thống sổ sách để đảm bảo hoạt động kinh doanh phát triển an toàn, tuân thủ đúng pháp luật.

Cách tính thuế FCO (thuế áp dụng cho Freelancer và cá nhân kinh doanh) được xác định nhanh chóng qua công thức cốt lõi: Tổng thuế phải nộp = Doanh thu tính thuế x Tổng tỷ lệ thuế suất (% GTGT + % TNCN).

Dù “thuế FCO” (Foreign Contractor/Freelancer) không phải là thuật ngữ được ghi trong các văn bản pháp luật chính thức, nhưng đây lại là cách gọi rất phổ biến trong cộng đồng người làm tự do để chỉ phương pháp tính thuế khoán theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu. Bạn chỉ phát sinh nghĩa vụ nộp khoản thuế này nếu tổng doanh thu trong năm dương lịch vượt quá mức 100 triệu VNĐ.

Dưới đây Pháp chế ICA sẽ hướng dẫn chi tiết từng bước xác định doanh thu và áp dụng tỷ lệ thuế suất chuẩn xác nhất theo pháp luật hiện hành.

Bản chất của Thuế FCO là gì?

Thực chất, khi áp dụng cách tính thuế FCO, bạn đang thực hiện nghĩa vụ đóng 2 loại thuế chính theo quy định tại Thông tư 40/2021/TT-BTC:

• Thuế Giá trị gia tăng (GTGT).
• Thuế Thu nhập cá nhân (TNCN).

Đối tượng áp dụng chủ yếu của nhóm thuế này bao gồm:

• Freelancer làm việc độc lập (Thiết kế, IT, Marketing, Viết lách…).
• Cá nhân kinh doanh thương mại điện tử hoặc kiếm tiền trên các nền tảng xuyên biên giới (Google, Facebook, YouTube, TikTok, Upwork…).
• Người cung cấp dịch vụ có giao dịch nhận tiền từ đối tác nước ngoài.

Ngưỡng doanh thu bắt buộc kê khai thuế

Pháp luật có quy định rõ mức sàn để bảo vệ những cá nhân có thu nhập thấp. Cụ thể:

• Tổng doanh thu từ 100 triệu VNĐ/năm trở xuống: Bạn được miễn hoàn toàn thuế GTGT và thuế TNCN (tuy nhiên vẫn nên lưu giữ chứng từ chứng minh thu nhập để giải trình khi cần).
• Tổng doanh thu trên 100 triệu VNĐ/năm: Bạn bắt buộc phải kê khai và nộp thuế trên toàn bộ tổng doanh thu phát sinh trong năm, chứ không chỉ tính phần vượt quá 100 triệu.

Bảng tỷ lệ phần trăm thuế suất FCO theo ngành nghề

Tùy vào tính chất công việc hoặc ngành nghề bạn đang cung cấp, cơ quan thuế sẽ áp dụng mức tỷ lệ % khác nhau. Dưới đây là bảng tổng hợp mức thuế suất phổ biến nhất:

Nhóm ngành nghề / Lĩnh vực	Thuế suất GTGT	Thuế suất TNCN	Tổng thuế FCO
Phân phối, cung cấp hàng hoá (Bán lẻ trực tuyến, TMĐT…)	1%	0.5%	1.5%
Sản xuất, vận tải, dịch vụ có gắn với hàng hoá	3%	1.5%	4.5%
Dịch vụ, xây dựng không bao thầu nguyên vật liệu (Phần lớn Freelancer thuộc nhóm này)	5%	2%	7.0%
Cho thuê tài sản (Nhà đất, căn hộ, xe cộ…)	5%	5%	10.0%

Công thức và cách tính thuế FCO chi tiết

Để tránh sai sót khi tự kê khai, bạn có thể tách nhỏ công thức tổng quát ban đầu thành các bước tính minh bạch như sau:

Bước 1: Xác định doanh thu tính thuế (Toàn bộ tiền hàng, tiền gia công, tiền hoa hồng, tiền dịch vụ… bao gồm cả các khoản trợ giá, phụ thu).

Bước 2: Tính Thuế GTGT phải nộp = Doanh thu tính thuế x Tỷ lệ thuế GTGT (%)

Bước 3: Tính Thuế TNCN phải nộp = Doanh thu tính thuế x Tỷ lệ thuế TNCN (%)

Lưu ý quan trọng: Căn cứ tính thuế là doanh thu bạn nhận được, không được trừ đi các chi phí đầu vào (chi phí mua thiết bị, mua phần mềm, thuê máy chủ, chi phí điện nước…).

Ví dụ minh họa thực tế về cách tính thuế FCO

Tình huống: Bạn H là một Freelancer nhận các dự án lập trình và thiết kế website (thuộc nhóm Dịch vụ). Trong năm, tổng số tiền bạn H nhận được từ các đối tác chuyển vào tài khoản ngân hàng là 400.000.000 VNĐ.

Vì mức doanh thu vượt ngưỡng 100 triệu VNĐ/năm, bạn H sẽ áp dụng tỷ lệ thuế của nhóm Dịch vụ (Tổng 7%) để tính nghĩa vụ tài chính như sau:

• Thuế GTGT phải nộp: 400.000.000 x 5% = 20.000.000 VNĐ
• Thuế TNCN phải nộp: 400.000.000 x 2% = 8.000.000 VNĐ
• Tổng nghĩa vụ thuế FCO: 20.000.000 + 8.000.000 = 28.000.000 VNĐ.

Như vậy, trong năm đó bạn H sẽ trích ra 28 triệu đồng để hoàn thành nghĩa vụ đóng thuế.

Nắm vững cách tính thuế FCO là yêu cầu bắt buộc đối với cá nhân kinh doanh và người làm việc tự do để đảm bảo tuân thủ đúng pháp luật, tránh bị phạt do kê khai chậm hoặc thiếu. Nếu bạn có nhiều nguồn thu nhập phức tạp hoặc nhận tiền từ các nền tảng xuyên biên giới, hãy chủ động liên hệ với cơ quan thuế địa phương hoặc các đơn vị tư vấn kế toán để được hỗ trợ kê khai chính xác nhất.

Quy định quan trọng: Kiểm soát dòng tiền và chế tài xử phạt

Nhiều cá nhân có suy nghĩ rằng làm việc tự do hoặc nhận tiền từ nước ngoài qua tài khoản cá nhân thì cơ quan thuế sẽ không nắm được. Tuy nhiên, theo Luật Quản lý thuế hiện hành, đây là một quan niệm sai lầm và mang lại rủi ro pháp lý rất lớn.

• Cơ chế liên thông dữ liệu ngân hàng: Các Ngân hàng thương mại hiện nay có trách nhiệm cung cấp thông tin tài khoản thanh toán của người nộp thuế cho cơ quan quản lý. Mọi dòng tiền ngoại tệ đổ về từ Google, Facebook, Apple, YouTube, TikTok hay các nền tảng việc làm xuyên biên giới đều được ghi nhận và rà soát định kỳ.
• Thời hiệu truy thu lên đến 10 năm: Nếu bạn không kê khai, cơ quan thuế có quyền truy thu số tiền thuế còn thiếu trong thời hạn 10 năm kể từ ngày phát hiện hành vi vi phạm.
• Mức phạt chậm nộp: Bạn sẽ phải chịu mức phạt tiền chậm nộp là 0,03%/ngày tính trên số tiền thuế chậm nộp.
• Xử phạt hành vi trốn thuế: Trong trường hợp cơ quan thuế phát hiện có dấu hiệu cố tình gian lận hoặc trốn thuế, cá nhân có thể bị phạt tiền từ 1 đến 3 lần số tiền thuế trốn, thậm chí có thể bị xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự nếu số tiền vi phạm ở mức nghiêm trọng.

Mời bạn xem thêm:

• Cách tính thuế thu nhập cá nhân từ đầu tư vốn mới nhất
• Hướng dẫn cách tính thuế thu nhập cá nhân chuẩn

Để áp dụng cách tính thuế thu nhập cá nhân chính xác nhất theo quy định mới có hiệu lực từ tháng 7/2026, bạn chỉ cần thực hiện theo công thức trọng tâm sau: Thuế TNCN phải nộp = (Tổng thu nhập – Các khoản miễn thuế – Các khoản giảm trừ) x Thuế suất lũy tiến.

Điểm thay đổi lớn nhất mang lại lợi ích cho người lao động là mức giảm trừ gia cảnh đã được điều chỉnh tăng: 15.500.000 VNĐ/tháng đối với bản thân người nộp thuế (thay vì 11 triệu) và 6.200.000 VNĐ/tháng cho mỗi người phụ thuộc (thay vì 4,4 triệu). Dưới đây Pháp chế ICA sẽ hướng dẫn chi tiết từng bước để bạn tự bóc tách và tính ngay được số tiền thuế của mình.

Những yếu tố cấu thành trong cách tính thuế thu nhập cá nhân

Để áp dụng đúng công thức tổng quát trên, bạn cần làm rõ 3 nhóm dữ liệu từ bảng lương:

• Tổng thu nhập: Bao gồm toàn bộ tiền lương, tiền công, phụ cấp và các khoản lợi ích khác mà người lao động nhận được trong tháng.
• Các khoản được miễn thuế: Phụ cấp ăn trưa, trang phục, điện thoại, công tác phí (theo mức khoán quy định), tiền làm thêm giờ vào ngày nghỉ/lễ cao hơn so với ngày thường…
• Các khoản giảm trừ (Cập nhật tháng 7/2026): Đây là yếu tố quan trọng nhất để xác định bạn có phải nộp thuế hay không.
  • Giảm trừ bản thân: 15.500.000 VNĐ/tháng.
  • Giảm trừ người phụ thuộc: 6.200.000 VNĐ/tháng/người (cần có hồ sơ đăng ký hợp lệ).
  • Các khoản bảo hiểm bắt buộc: BHXH (8%), BHYT (1,5%), BHTN (1%) và các khoản đóng góp từ thiện, nhân đạo, khuyến học.

Công thức cơ bản về cách tính thuế thu nhập cá nhân

Theo Thông tư 111/2013/TT-BTC và các văn bản sửa đổi, cách tính thuế thu nhập cá nhân từ tiền lương, tiền công được xác định theo công thức sau:

Thuế TNCN phải nộp = Thu nhập tính thuế x Thuế suất

Trong đó:

• Thu nhập tính thuế = Thu nhập chịu thuế – Các khoản giảm trừ
• Thu nhập chịu thuế = Tổng thu nhập – Các khoản thu nhập được miễn thuế

Lưu ý: Chỉ khi “Thu nhập tính thuế” > 0, bạn mới phải nộp thuế TNCN.

Biểu thuế lũy tiến từng phần áp dụng cho thuế TNCN

Khi đã có mức “Thu nhập tính thuế”, bạn dùng đối chiếu với Biểu thuế lũy tiến từng phần dưới đây. Để nhanh gọn, bạn có thể áp dụng cột “Cách tính nhanh” mà không cần tính lắt nhắt từng bậc:

Bậc thuế	Thu nhập tính thuế/tháng	Thuế suất	Cách tính nhanh số thuế phải nộp
Bậc 1	Đến 5 triệu VNĐ	5%	5% x Thu nhập tính thuế
Bậc 2	Trên 5 – 10 triệu VNĐ	10%	10% x Thu nhập tính thuế – 0,25 triệu
Bậc 3	Trên 10 – 18 triệu VNĐ	15%	15% x Thu nhập tính thuế – 0,75 triệu
Bậc 4	Trên 18 – 32 triệu VNĐ	20%	20% x Thu nhập tính thuế – 1,65 triệu
Bậc 5	Trên 32 – 52 triệu VNĐ	25%	25% x Thu nhập tính thuế – 3,25 triệu
Bậc 6	Trên 52 – 80 triệu VNĐ	30%	30% x Thu nhập tính thuế – 5,85 triệu
Bậc 7	Trên 80 triệu VNĐ	35%	35% x Thu nhập tính thuế – 9,85 triệu

Ví dụ minh họa cách tính thuế thu nhập cá nhân thực tế

Để thấy rõ sự khác biệt của luật mới, hãy cùng xem xét một tình huống thực tế:

Tình huống: Anh A có tổng thu nhập từ tiền lương trong tháng là 30.000.000 VNĐ. Trong đó:

• Phụ cấp ăn trưa: 730.000 VNĐ (được miễn thuế).
• Đóng bảo hiểm bắt buộc (10,5% trên mức lương cơ sở giả sử là 20.000.000 VNĐ): 2.100.000 VNĐ.
• Anh A có 1 người con dưới 18 tuổi đã đăng ký giảm trừ người phụ thuộc.

Cách tính thuế cho anh A từ tháng 7/2026 như sau:

1. Thu nhập chịu thuế = 30.000.000 – 730.000 = 29.270.000 VNĐ.
2. Tổng các khoản giảm trừ = 15.500.000 (bản thân) + 6.200.000 (1 người phụ thuộc) + 2.100.000 (bảo hiểm) = 23.800.000 VNĐ.
3. Thu nhập tính thuế = 29.270.000 – 23.800.000 = 5.470.000 VNĐ.
4. Tính thuế TNCN phải nộp: Mức 5.470.000 VNĐ rơi vào Bậc 2 (trên 5 đến 10 triệu đồng). Áp dụng công thức tính nhanh Bậc 2: Thuế TNCN = (10% x 5.470.000) – 250.000 = 547.000 – 250.000 = 297.000 VNĐ.

(Có thể thấy nhờ mức giảm trừ mới được nâng lên, số tiền thuế phải nộp của người lao động đã giảm đi rất nhiều).

Với việc cập nhật cách tính thuế thu nhập cá nhân theo mức giảm trừ mới nhất từ tháng 7/2026, người lao động sẽ được hưởng lợi lớn và giảm bớt gánh nặng tài chính. Bạn hãy chủ động đối chiếu bảng tính này với phiếu lương hàng tháng để xem công ty đã áp dụng mức khấu trừ thuế mới đúng quy định hay chưa. Trường hợp bạn là lao động tự do không ký hợp đồng dài hạn, thu nhập từ 2 triệu VNĐ/lần vẫn áp dụng mức khấu trừ 10% tại nguồn theo quy định chung.

Hy vọng bài viết đã cung cấp cho bạn những thông tin pháp lý hữu ích và thiết thực. Nếu bạn gặp khó khăn trong việc tự quyết toán thuế hoặc cần tư vấn chuyên sâu về pháp luật thuế, đừng ngần ngại liên hệ với các chuyên gia tư vấn pháp lý để được hỗ trợ kịp thời!

Mời bạn xem thêm:

• 3 Điều kiện hoàn thuế thu nhập cá nhân tự động
• Tại sao phải đóng thuế thu nhập cá nhân?